کتاب الهی نامه و مناجات نامه

توضیحات

الهی نامه و مناجات نامه، رساله ای عرفانی_ادبی به زبان فارسی، شامل بخشی از مناجات ها و سخنان عرفانیِ مفسر، فقیه، واعظ، ادیب و عارف پر آوازهٔ سدهٔ پنجم قمری، خواجه عبدالله انصاری است. سبک و ساختار این رساله و همچنین مشابهت برخی عبارات و مطالب آن با دیگر آثار خواجه عبدالله انصاری و نیز تکرار بسیاری از بندهای آن در سایر مصنفات او، در انتساب آن به خواجه جای تردیدی باقی نمیگذارد، اما طرف دیگر این امر، نشان از آن دارد که این رساله تألیف مستقلی نیست، بلکه گزیده ای است از مناجات ها و کلمات قصار عرفانی او که در سده های بعد، به همت مریدان یا علاقه مندان او جمع آمده و چون اکثر مناجات های آن با خطاب «الهی» آغاز شده است، آن را «الهی نامه» نامیده اند.
الهی نامه که از قدیمی ترین و مهم ترین متون عرفانی فارسی است، شامل مناجات ها، دعاها و سخنان وجدآمیز عرفانی، در قالب نثری مسجع و موزون است: از این رو، هم از لحاظ عرفانی و هم از نظر ادبی، اثری ارزشمند است. خواجه عبدالله انصاری نخستین نویسنده ای است که معانی بلند عرفانی را در قالب نثر مسجع بیان داشته. سجع پردازی این اثر، بیشتر به شیوه ی کلمات قصار و نزدیک به شعر است.
خواجه در حوزه ی مناجات، بیشترین سجع را به کار برده که البته قالب اکثر این مناجات ها و برخی از قطعات آنها، علاوه بر موسیقی بیرونی، از موسیقی درونین یز برخوردار است و در آنها آهنگ خوش کلام و معانی بلند عرفانی و دینی در هم آمیخته است.